Mustafa Kemal Atatürk Kimdir? Hayatı, Biyografisi

Doğum Tarihi: 19 Mayıs 1981 (138 yaşında)
Doğum Yeri: Selanik
Atatürk’ün burcu: Boğa
Meslek: Başkomutan, Kurucu Cumhurbaşkanı

Atatürkün siyah beyaz otururken fotoğrafı
Gazi Mustafa Kemal Atatürk

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ulu önder Mustafa Kemal Atatürk 1881’de Selanik’te Kocakasım Mahallesi İslahiye Caddesinde pembe panjurlu bir evde dünyaya geldi. Babası Ali Rıza Efendi Selanik katipliğinde bir süre çalıştıktan sonra Asakir-i Milliye Taburu‘nda mülazım olarak görev yapmış, daha sonraları ticarete atılmıştır. Bu Sürede Zübeyde Hanım ile evlenmiştir. Bu evlilikten 5 çocuk olmuştur. (Fatma, Ahmet, Ömer, Mustafa, Makbule) Yalnız Fatma, Ahmet ve Ömer o dönemki salgın Difteri yani kuşpalazı yüzünden hayatını kaybettiler.

Babasının soyu, Anadolu’nun türkleşmesinde önemli rol oynayan Kocacık Yörükleri‘dir. Dedesi Hafız Ahmet Efendi 15. yüzyılda Aydın ve Konya’dan Makedonya’ya yerleştirilmiştir. Annesinin soyu ise Selanik civarındaki Langaza Kasabası‘na yerleşen eski bir Türk ailesidir.

Mustafa Kemal Atatürk, öğretim hayatına ilk önce annesinin isteğiyle Hafız Mehmet Efendi mahalle mektebinde başladı. daha sonra babasının isteğiyle daha modern eğitim veren Şemsi Efendi Mektebine geçti. Atatürk, Okul seçimindeki kararından dolayı babasına hayatı boyunca minnet duymuştur. Bu sıralarda babasını kaybetti. Bir süre ailesiyle birlikte Rapla Çiftliği‘nde kaldıktan sonra, okuluna devam edip bitirdi. Ortaokul için o dönem bürokrat yetiştiren Selanik Mülkiye Rüştiyesi‘ne kaydoldu. Ancak çevresindeki askeri öğrencilerin üniformalarından etkilenerek Selanik Askeri Rüştiyesine gitti. Buradaki matematik öğretmeni Yüzbaşı Üsküplü Mustafa Bey‘den ‘Kemal‘ ismini aldı. Liseyi Manastır Askeri İdadisinde okudu. Okulu ikincilikle bitirdi. Ardından İstanbul’daki Mekteb-i Harbiye-i Şahane‘ye gitti. Burayı Teğmen rütbesiyle bitirdi. Daha sonra Erkan-ı Harbiye Mektebinden kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu.

Atatürkün askeri üniformalı fotoğrafı
Atatürk Askeri Üniforma

1905-1907 yıllarında Şam 5. Ordu emrinde görev aldı. Burada Kolağası yani kıdemli yüzbaşı oldu. Manastır’daki 3. Ordu‘ya Kurmay olarak atandı. 19 Nisan 1909’daki İstanbul’daki 31 Mart Ayaklanmasını bastırmak için giden Hareket Ordusu’nda kurmay başkanı olarak görev aldı. 1910’da Picardie Manevraları‘na katılmak için Fransa’ya gönderildi. 1911’de Genel Kurmay Başkanlığında göreve başladı. İtalyanların Trablusgarba saldırmasıyla başlayan muhaberede Binbaşı olarak İttihatçı subay arkadaşlarıyla birlikte Tobruk ve Derne bölgelerinde başarılar kazandılar. Derne’de gözünden aldığı yara sebebiyle 1 ay hastaneden yatmıştır.

Ekim 1912’deki Balkan savaşlarında Gelibolu ve Bolayır birliklerinin kurmay başkanı olarak savaşa katıldı. Bolayır birlikleri Bulgarlardan Edirne’yi geri almıştır. Aynı sene Sofya’da askeri ataşe olarak görev aldı.

Atatürk Yeniçeri kıyafeti ile davete katıldı
Atatürk yeniçeri kıyafeti

Mustafa Kemal, 1 Dünya Savaşı başladığında savaşta aktif görev almak istemiştir. 1915 yılında Esat Paşa emir komutasındaki 3. Kolorduya bağlı kurulacak Tekirdağ 19. Tümen Komutanlığı‘na atandı. 1 Dünya Savaşındaki Çanakkale Cephesinde askerleriyle beraber tüm dünyaya ‘Çanakkale geçilmez‘ dedirtti. Conkbayırı ve ardından Anafartalar mevkinde düşmanı püskürttükten sonra kamuoyuna ‘Anafartalar Kahramanı‘ olarak duyuruldu.

Çanakkale savaşından sonra Edirne ve Diyarbakır’da görev aldı. 1 Nisan 1916 tarihinde tümgeneral oldu. Ruslarla savaşıp Muş ve Bitlis’in alınmasını sağladı. Şam ve Halepteki görevlerinden sonra İstanbula geldi. Vahdettin ile birlikte Almanya’ya giderek cephe incelemesinde bulundular. Halepte 7. Ordu ile birlikte ingilizlere karşı başarılı bir savunma yaptı.

Mondros Mütarekesi imzalanmasından sonra itilaf devletlerinin işgali üzerine 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun’a Çıktı. 22 Haziran 1919’da Amasya Genelgesini yayımladı. Sivas ve Erzurum Kongrelerini toplayarak anadoluda milli mücadelenin temellerini oluşturdu. 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisini kurdu. ve Türkiye Cumhuriyetinin temellerini attı. Meclis ve hükümet başkanlığına seçildi.

Kurtuluş Savaşı

Atatürk dürbün ile gözetliyor
Atatürk kurtuluş savaşında

Türk’ün Kurtuluş savaşı Yunanları izmir işgali sırasında Hasan Tahsin‘in attığı ilk kurşun ile başladı. ilk önce merkezi sistemden uzak Kuva-i Milliye güçleri dağıtılıp, düzenli ordu kuruldu. Düzenli orduya katılmak istemeyen gruplarla çatışmalar oldu. Kurtuluş savaşının aşağıdaki önemli muharebelerine katıldı:

İnönü Muharebeleri

İngiltere’ye göre Yunanistanın sınırlarının büyümesi gerekmekte, boğazlara,anadoluya ve özellikle akdenize hükmedip, İngiltere menfaatlerine hizmet etmesi gerekmektedir. İtilaf devletleri bu yüzden yunan harekatını her açıdan desteklemektedir. Eskişehir ve Afyona doğru iki koldan gelen yunan ordusu inönü mevzisine kadar ilerlemiştir. Ancak buradaki türk direnişini yenemeyeceğini anlayınca inönüden geri çekilmiştir. Buradaki Birinci İnönü Muharebesi zaferi hem düzenli orduya katılımı hızlandırmış, hem de dünyanın dikkatini çekmiştir. Londrada yapılan konferans görüşmesinde Türkler lehine karar çıkmayınca savaş devam etmiştir. 1. ve 3. Yunan kolordularının saldırıları da geri püskürtülerek 2. İnönü Muharebesi zaferle sonuçlanmıştır. Bu savaşların sonunda İtalyan ve Fransız güçler askerlerini anadoludan çekmeye başlamıştır.

Kütahya – Eskişehir Muharebeleri

Henüz saldırı gücüne ulaşamayan Türk Ordusuna Yunanlılar Eskişehir,Afyon,Kütahya hattında saldırdı ve Türkleri geri çekilmeye zorladı. Mustafa Kemal, vakit kazanmak için orduyu Sakarya Nehrinin gerisine kadar çekti. Stratejik bölgelerin elden gitmesinden dolayı mecliste tepkiler başladı. Mustafa Kemal’in ordunun başına geçmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkomutanlık yetkisi verdi.

Sakarya Meydan Muharebesi

Atatürk, halkın orduyu donatmasını sağlayan Tekalif-i Milliye Emirlerini yayınladı. Böylece ordunun eksiklikleri önemli ölçüde azaldı. Sakarya Meydan Muharebesiyle düşmanın hücum kuvvetini kırdı ve onu Sakarya nehrinin ötesine çıkardı. Burada Gazi ve Mareşal ünvanlarını aldı.

Atatürk ve silah arkadaşları cephede
Atatürk Büyük taarruz cephesinde

Büyük Taarruz

1 yıl hazırlıkları yapılan taarruz planı 26 Ağustos 1922 sabahı uygulanmaya başladı. Atatürk 1 gece önceden Ankara’da bir çay partisi daveti verdi ve herkesi çağırdı. Davet haberinin Yunanlılara da ulaşmasını ve o gece bir hareket beklememesini istedi. Davette Atatürk hariç herkes vardı. Atatürk o gece tüm orduyu düşmanın en güçlü olduğu Afyon mevzisine taşıyordu. Bu dahice plan ile Büyük Taarruz başlamış oldu. 30 ağustos Başkomutanlık Meydan Muharebesinde Yunan ordusu neredeyse imha edildi. Orduya ‘Ordular, ilk hedefiniz akdenizdir, ileri!‘ sözünü söyleyerek yunanları İzmire sürüp denize dökmüştür.

Kurtuluş savaşının sonucunda kabul edilemez Sevr Antlaşmasına istinaden Lozan Barış Antlaşması imzalanarak başarı göstermiştir. Önce Saltanatı kaldırdıktan sonra, 29 Ekim 1923’de Cumhuriyeti ilan etmiştir.

Atatürk’ün açtığı Fabrikalar:

Atatürk tarlada traktör ile
Atatürk ve traktör

1-ankara fişek fabrikası (1924)

2-gölcük tersanesi (1924)

3- şakir zümre fabrikası (1925)

4-eskişehir hava tamirhanesi (1925)

5-alpullu şeker fabrikası (1926)

7-uşak şeker fabrikası(1926)

8-kırıkkale mühimmat fabrikası (1926)

9-bünyan dokuma fabrikası (1927)

10-eskişehir kiremit fabrikası (1927)

11-kırıkkale elektrik santrali ve çelik fabrikası (1928)

12- ankara çimento fabrikası (1928)

13-ankara havagazı fabrikası (1929)

14-istanbul otomobil montaj fabrikası (1929)

15-kayaş kapsül fabrikası (1930)

16-nuri killigil tabanca, havan ve mühimmat fabrikası (1930)

17-kırıkkale elektrik santrali ve çelik fabrikası (1931- genişletildi)

18-eskişehir şeker fabrikası (1934)

19-turhal şeker fabrikaları (1934)

20-konya ereğli bez fabrikası(1934)

21-bakırköy bez fabrikası (1934)

22-bursa süt fabrikası (1934)

23-izmit paşabahçe şişe ve cam fabrikası (1934 temel atma)

24-zonguldak antrasit fabrikası (1934 temel atma)

25-zonguldak kömür yıkama fabrikası (1934)

26-keçiborlu kükürt fabrikası (1934)

27-ısparta gülyağı fabrikası (1934)

28-ankara, konya, eskişehir ve sivas buğday siloları (1934)

29-paşabahçe şişe ve cam fabrikası (1935 – tamamlandı)

30-kayseri bez fabrikası (1934 temel atma)

31-nazilli basma fabrikası (1935- temel atma)

32-bursa merinos fabrikası (1935 temel atma)

33-gemlik suni ipek fabrikası (1935 temel atma)

34-keçiborlu kükürt fabrikası (1935)

35- ankara çubuk barajı (1936)

36-zonguldak taş kömür fabrikası (1935)

37-barut, tüfek ve top fabrikası (1936)

38-nuri demirağ uçak fabrikası (1936- ilk türk uçağı nud-36 üretildi)

39-malatya sigara fabrikası (1936)

40-bitlis sigara fabrikası (1936)

41-malatya bez fabrikası (1937 temel atma)

42-izmit kağıt ve karton fabrikası (1934- temel atma)

43-karabük demir çelik fabrikası (1937- temel atma)

44-divriği demir ocakları (1938)

45-izmir klor fabrikası (1938- temel atma)

46-sivas çimento fabrikası (1938-temel atma)

Atatürk’ün Kitapları:

Atatürkün kitap okurken bilinmeyen fotoğrafı
Atatürk kitap okurken
  1. Medeni Bilgiler
  2. Arıburun Muharebeleri Raporu
  3. Atatürk’ün Hatıra Defteri
  4. Mustafa Kemal Atatürk’ün Karlasbad Hatıraları
  5. Zabıt ve Kumandan İle Hasbıhal
  6. Cumalı Ordusu
  7. Takımın Muharebe Eğitimi
  8. Geometri
  9. Taktik Meselenin Çözümü ve Emirlerin Yazılmasına İlişkin Öğütler
  10. Bölüğün Muharebe Eğitimi
  11. Taktik Tatbikat Gezileri

Vasiyeti

Atatürkün kendisi yazdığı mirasını paylaştırdığı vasiyeti
Atatürkün el yazması vasiyeti

Atatürk 10 Kasım 1938’de sonsuzluğa gözlerini yummuştur. Bütün gayrimenkul ve hisse senetlerini Cumhuriyet Halk Partisine, İş bankasına, manevi çocuklarına, tahsilleri için İsmet İnönü’nün çocuklarına, ve büyük oranda Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumuna bırakmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir